206 kemik 4 yanlışı çürüttü: Ağrı yoksa da kırık olur, kelle paça büyük yalan!

Betül Yasemin Keskin / Milliyet.com.tr – Halk ortasında kemik sıhhatine dair söylenen pek çok bilgi var. Kimisi kemiklerin formuna ya da kalınlığına bakarak sağlıklı kiloyla ilgili çıkarımlar yaparken kimisi de bir travma sonrasında yaşanabilecek ortopedik problemlerin başında gelen kırıklar hakkında ‘şifalı’ yönlendirmeler yapıyor. Kırılan kemiğin daha sağlam olması, kırık olan bölgede daima ağrı olacağı ya da bol kelle-paça tüketmenin kırılan kemiğin kaynamasını hızlandıracağı da bu argümanlar ortasında. Halbuki eşten dostan duyarak sürdürülen alışkanlıklar sıhhatimize sandığımızdan daha fazla ziyan verebilir! Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mirza Zafer Dağtaş, “İşin aslı hiç de o denli değil” diyerek kemiklerle ilgili doğru bilinen 4 yanlışı tüm ayrıntılarıyla açıkladı.

1- KİLOLU DEĞİLİM, BENİM KEMİKLERİM İRİ

“Aslında kilolu değilim, benim kemiklerim iri” cümlesine etrafımızda sık sık denk gelmişizdir. İri gözüken bireylerin ne kadar kilo verirlerse versinler gereğince zayıflayamadıklarını düşünmeleri sonucu dillendirdiği bu tabirin hakikaten doğruluk hissesi olabilir mi? Vücudumuzdaki kemiklerin kalınlıkları şahıstan bireye değişken gösterebilir mi? Kilo almak beraberinde kemiklerin de kalınlaşmasına sebep olabilir mi?

Doç. Dr. Mirza Zafer Dağtaş: Kemik gelişimi, kemik uzunluğunun uzaması ve kemiğin enine güzelleşmesi ortalama olarak bayanlarda 18, erkeklerde 19 yaşının sonuna kadar devam eder. Sportif faaliyetler, kemiklerin bu gelişim sonrası kuvvetlenmesine ve kemik yükünün artmasına belirli ölçüde katkı sağlar. Lakin beden kitle indeks artışı ile kemik yükünün artışı birbiriyle paralellik göstermez. Yani erişkin bir insan kilo aldıkça kemik tartısı artmaz.

Erişkin birey kilo alınca yağ dokusu artar ve bu yüzden halk ortasında sıklıkla kullanılan “Ben kilolu değilim, kemiklerim iri” kelamı aslında pek de hakikat değildir.

2- KIRILAN KEMİK DAHA GÜÇLÜ OLUR

Vücudumuzdaki kemiklerle ilgili bilinen 4 büyük yanlıştan ikincisi kırılan bir kemiğin gerekli tedaviler uygulandıktan sonra daha güçlü olacağı tarafında. Bu bilginin bir doğruluk hissesi var mı? Hakikaten kemikler kırıldığında daha mı güçlü mü oluyor?

Doç. Dr. Mirza Zafer Dağtaş: Kemiklerimiz sabit istikrarda yapılar değildir. Bir kemikte esasen daima üretim ve yıkım vardır. Kırık güzelleşirken imal süreci, yıkım sürecinin önüne geçer. İyileşen kemikte tekrar birebir istikrar sağlanır. Yani ‘Kırılan kemik daha güçlü olur’ diye bir kural yoktur.

3- KIRIK OLSA AĞRIN OLUR, DURAMAZSIN

Kemiklerden birinin kırıldığını anlamak için bir ses duymak ya da kelam konusu bölgenin süratle şişmesi işaret verebiliyor. Lakin her vakit bu kadar şanslı değiliz. Bazen anlayamadığımız kırıklar nedeniyle şiddetli ağrı ya da acılar çekebiliyoruz. Pekala bir kırığı anlamanın tek yolu nitekim o bölgede meydana gelen ağılar mı? “Kırık olsa kesinlikle ağrı olur, duramazsın” inanışı aslında gerçeği yansıtıyor mu?

Doç. Dr. Mirza Zafer Dağtaş: Kırık meydana gelen kemikte kesinlikle ağrı olur. Ağrı, kırık kliniğinin en değerli kesimidir. Ancak yük taşımayan bölgelerde ve hareket ettirilmeyen uzuvlarda süreksiz olarak ağrısız periyotlar olur. Ağrı olmadığı dönemlerdeyken hastaya, sadece ağrı yok diye kırığın olmadığını söylemek pek de gerçek olmaz.

4- BOL KELLE PAÇA İÇERSEN KIRIKLARIN DAHA ÇABUK KAYNAR

Kemik sıhhatiyle ilgili sık sık altı çizilen hatta kimi vakit da dayatılan bir başka bahis ise kelle paça çorbasıyla ilgili. Kontrollü biçimde tüketildiğinde sıhhate belirli başlı yararları olduğu bilinen kelle paça çorbasının bilhassa de kemiklerdeki kırıkları onarmada ve kemiklerin sağlam olmasında tesirli olduğu birçok kişi tarafından lisandan lisana aktarılıyor. Lakin uzmanlara bu fikrin aslında sanılanın tersine yanlışsız olmadığı görüşünde. Üstelik uzmanlara nazaran çok sık kelle paça çorbası içerek günlük protein tüketim ölçüsünün üzerine çıkmak ziyanlı sonuçlar bile doğurabiliyor.

Doç. Dr. Mirza Zafer Dağtaş: Kırıkların güzelleşmesinde dışarıdan alınan proteinli besinler çok etkilidir. Lakin günlük gereksinim kadar protein almak, yani kabaca 70-80 gram kafidir. 

Kırık uygunlaşması için daha fazla dış kaynaklı protein alınırsa fazla alınan protein idrar ile atılır. Maalesef kelle paça ile alınan yağlar daha çok kilo alımı olarak karşımıza çıkar.