‘80’lere dönüş

MÜJDE IŞIL- Beyaz perdede “diğer taraf”a geçmek zordur çoğunlukla. Nadiren görürüz eleştirmenlikten direktörlüğe geçenleri mesela… Daha da enderi, şenlik yöneticiliğinden direktörlüğe geçiş olmalı… İstanbul Sinema Şenliği Yöneticisi Kerem Ayan bu bahiste oldukça çalışkan. Çünkü sinemada kısa sinemayla başladığı direktörlük mesleğinde yapımcılık da var, öbür yandan tiyatro direktörlüğü de… “Oregon” ile birinci uzun metrajına imza atıyor.

1985 yazında İstanbul’dayız. Sinema okuyup iş bulamayınca Bodrum’a yerleşen ve ikramlık eşya satmaya başlayan Gaye-Hakan çifti, kısa İstanbul tatilini tamamlamak üzeredir ve arkadaşları Selen’in kendilerinde kalan caz kasetini geri vermek üzere onun yaşadığı apartmana masraf. Fakat Selen konutta yoktur. Kasetin manevi kıymeti olduğu için teslim etmeye kararlı halde Selen’in konutuna girmeye çalışırken apartmanın kapıcısı ile dalaşıp karakolluk olurlar.

Karakolda bir gün

Kerem Ayan’ın şenlik ve tiyatro tecrübesinden hareketle “festival filmi” izleyeceğini umanları şaşırtan bir üretim “Oregon”. Bağımsız sinemanın ruhunu hissettirse de çoğunlukla tanınan sinemanın kodlarını kullanan, seyircinin basitçe bağ kurabileceği, yüzleri gülümsetmeyi hedefleyen bir “kendini âlâ hisset” sineması var karşımızda. Senaryosunu Ümit Ünal’ın yazdığı “Oregon” tek bir günde geçen bir devir sineması. Onlarca değil, birkaç yıl öncesine nazaran bile İstanbul’un fiziki yapısındaki değişimlerden ötürü kentte periyot sineması çekmenin zorluğu malum… “Oregon”da bu sorun, ‘80’lerden yadigâr bir otobüs ile otomobil ve konutlardaki aksesuarlar, kıyafetler sayesinde çözülmüş. Ümit Ünal senaryosundan beklenecek halde kapalı yerde geçen sinema, çok karakterli bir yapıya sahip. Sinemanın başındaki apartman kısmı “Kapıcılar Kralı” ve “Bizimkiler”i akla getiriyor. Sonrasında ise yer karakola taşınıyor ve çoğunluğu orada geçiyor. Diyaloğa dayalı ve çok karakterli sinemada her karaktere özel bir alan açılmaya çalışılmış. Evvel Gaye ve Hakan çifti, sonra apartmandaki yaş almış çift, ondan sonra ayrılmış genç çift derken sinemadaki karakter ve bağlantılar ağı giderek artıyor. Münasebetiyle merkezi daima değişiyor sinema. Bu da kesişen ya da birbirini bütünleyen değil de farklı karakterlerin farklı kıssalarının toplamına dönüştürüyor öyküyü. Son jenerikte verilen, karakterlerin sonraki hikayeleri de bunu destekliyor ve her birinden farklı bir öykü çıkar, dedirtiyor.

Karakolda geçen ve sinemanın büyük kısmını kapsayan kısımda, birinci başta darbe eleştirisi hissi olsa da bu türlü bir halden fazla o vaktin nahif ruh hâllerine odaklanmak tercih edilmiş. Münasebetiyle “kara”kolun değil, nostaljinin aydınlığı hâkim sinemada. Nejat İşler’in canlandırdığı Orçun’un, Yeşilçam nostaljisi ve Cüneyt Arkın’vari havası da buna dahil. Fakat finalin, filmin bu genel havasından kopukluğu dikkat cazip. Finalde öbür bir sinemaya, öbür bir stile, öbür bir çeşide geçiş yapıldığına şahit oluyoruz. Yeniden de Aslı İnandık, Serkan Çayoğlu, Zihni Göktay, Nevra Serezli, Onur Gürçay, Ferit Aktuğ, Selen Uçer, Nejat İşler, Onur Özaydın üzere başarılı oyuncuların varlığıyla renklenen sinema, müzikleriyle da olumluluğunu seyirciye yansıtıyor.

“Karanlık Gece”de başrolü Berkay Ateş üstleniyor. 

Aydınlık yakın mı?

Geçtiğimiz sene, 59. Antalya Altın Portakal Sinema Festivali’nde “Kurak Günler” favori gösterilirken En Güzel Sinema ve En Düzgün Senaryo Ödülleri’ni kazanan “Karanlık Gece” nihayet vizyonda. Özcan Alper’in senaryosunu Murat Uyurkulak’la yazdığı sinema, toplumsal ötekileştirmeyi ve ötekileştirilene karşı doğal karşılanan linç histerisini geri dönüşlerle ve süper tabiat görüntüleriyle anlatıyor. 30’larındaki İshak, annesinin vefatı üzerine uzun yıllar sonra köyüne geri dönüyor. Geçmişte dahil olduğu linç olayının pişmanlığıyla… Çocukluk arkadaşları olan başka faillerle ve onları destekleyen kasaba halkı ile yüzleşen İshak, suçluluk hissinin yüküyle ‘derin’ bir arayışa giriyor. Başrolünde Berkay Ateş’in yer aldığı sinemada Cem Yiğit Üzümoğlu, Taner Birsel, Pınar Deniz ve Sibel Kekilli’yi izliyoruz. “Karanlık Gece” üzerine Özcan Alper ve Berkay Ateş ile yaptığımız söyleşiyi Milliyet Pazar Kültür Sanat Eki’nde okuyabilirsiniz.