Çok sıcaklar ruh sıhhatini etkiliyor! ‘Bir dizi tedbir tesirleri azaltabilir’

Mevsimsel döngülerin tıpkı gündelik rutin, uyku nizamı, beslenme tertibi ve toplumsal hayat üzere ruh sıhhati üzerinde tesirli olduğu biliniyor. Mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcakların ruh sıhhati üzerinde kıymetli olduğuna dikkat çeken uzmanlar, araştırmalara nazaran çok sıcakların intihar, depresyon, kabahat oranı, çok sonluluğu arttırdığını tabir ederek sıcaklık artışının ruh sıhhati üzerine tesirlerinin hafife alınmaması gerektiğini söylüyor.

‘ETKİLERİNİ GÖZ GERİSİ ETMEK HAKİKAT DEĞİL’

Aşırı sıcak havanın, ağır nemin, birden teğe değişen havanın çabuk öfkelenme, tahammülsüzlük, çok sonluluk, tolerans azlığı, halsizlik ve yorgunluk üzere tesirler oluşturduğunu belirten Psikiyatri Uzmanı, Uzm. Dr. Ecem Çelik, hava kaidelerinin uyku kalitesi, beslenme nizamı, yaşamsal rutinleri de hayli etkilediğinin altını çizdi ve kelamlarına şöyle devam etti, “Bunaltıcı sıcaklar başta halsizlik ve uykusuzluk olmak üzere, kişinin gün içerisindeki işlerde de randımanının düşmesine ve dikkat meseleleri yaşamasına sebep oluyor. Üst üste yaşanan uyku döngüsündeki bu düzensizlikler kişinin hayat kalitesini de önemli ölçüde düşürüyor. Kişi günlük hayatında uykusuzluğun tesiriyle dünün yorgunluğunu sonraki güne taşıyor ve daha sabırsız, daha isteksiz oluyor. Bu sırf kendimizle değil etrafımızla bağımızı de etkileyen, toplumsal hayatımızdaki münasebetlerimize de yansıyan bir sorun haline gelebiliyor.”

Bunaltıcı sıcak ve ağır neme uzun mühlet maruz kalındığında, bedenin terleme ile suyu ve buna bağlı olarak mineralleri de kaybettiği, bunlar gerçek su ve sıvı tüketimi ile telafi edilmediğinde de kaslarda, böbreklerde ve sirkülasyon sisteminde ve birçok öbür formda fizikî tesirler oluşturduğunu belirten Uzm. Dr. Ecem Çelik, “Ancak unutmamak ve ihmal etmemek gerekir ki bu durumun merkezi hudut sistemi ve ruh sıhhati üzerinde de önemli olumsuz tesirleri vardır. Çok sıcak havalar şahısta çarpıntı, nefes darlığı, bayılma hissi, bunalma yahut panik hali oluşturabilir. Ayrıyeten sıcaklardan kaynaklanan iştahsızlık, sıhhatsiz bir beslenme nizamı, ağır çay, kahve ve alkol tüketimi de hayat kalitesini düşüren etkenlerdendir ve bunlar fizikî olarak olumsuz tablolar oluşturduğu üzere ruh sıhhatimizi da o derece yakından tesirler. Bu devirde zihinsel yorgunluk, reflekslerde zayıflama, telaş, kaygı, gerilim bozukluğu, karmaşık acı, suçluluk, depresyon, anksiyete bozuklukları, somatik şikayetler, zayıf konsantrasyon, uyku zahmeti, cinsel fonksiyon bozukluğu, toplumsal kaçınma, sonluluk, intihar niyetinde artış görülebilir” dedi.

‘TEDAVİ SÜRECİNDE OLANLAR DİKKAT ETMELİ’

Araştırmaların çok sıcaklarda yalnızca yaşlıların, çocukların, kronik hastalıkları olan bireylerin değil, tıpkı vakitte ruhsal bozukluğu olan hastaların da risk altında olduğunu gösterdiğini değerle belirten Psikiyatri Uzmanı, Uzm. Dr. Ecem Çelik, “Kötü yahut rahatsız hissedildiğinde yahut baş edilemeyen durumlarla karşı karşıya kalındığında uzman takviyesi almaktan kaçınılmaması gerekiyor. Psikiyatrik tedavi sürecinde kullanılan birtakım ilaçlar da dolaylı olarak çok sıcaklarda kişiyi olumsuz etkileyebilir yahut daha yeterli hissetmek için bireyler bilinçsizce ilacı yahut tedavi tekniğini değiştirmek yerine kişi tereddütte kaldığı tüm durumlarda kesinlikle hekimine danışmalıdır.” dedi.
Etkileri hafife alınmamalı

Halsizlik, konsantrasyon bozukluğu, gergin haller, ahenge zahmeti, hatta nefes alma zorluğu üzere şikâyetlerin son günlerde arttığını belirten Uzm. Dr. Çelik, “Aşırı sıcaklarda, beyindeki kimi biyokimyasal unsurların istikrarının bozulmasıyla birlikte his durumumuzda değişiklikler gözlemleyebiliriz. Bu da beynin sorumlu olduğu his durumunun düzenlenmesinde sıkıntılara yol açar. Zihinsel performansta bozulma, algıda bozulma, isteksizlik, halsizlik, depresif belirtiler, ani his durum değişiklikleri (tanı konulmuş bir fizikî ya da ruhsal nedeni yoksa) havanın çok sıcaklığından kaynaklanabileceği unutulmamalıdır. İnsanların maruz kaldığı sıcaklık arttığında ise çabuk öfkelenme ve huzursuzluk baş gösterir. Başka yandan yüksek sıcaklık ve şiddet ortasındaki bağlantıyı inceleyen çalışmalar ve araştırmalar, global ısı artışıyla birlikte şiddet olaylarının da artabileceğini öngörüyor. Uykuya dalma müddetinde uzama, gece uykusunda daha fazla bölünme ve toplam uyku müddetinde azalma görülebilir. Birkaç gün üst üste yaşanan az ölçüde, kalitesiz yahut sistemsiz uyku bireyde konsantrasyonda ve dikkatte azalma, fizikî ve zihinsel olarak daha az enerjik hissetme üzere meselelere neden olur. Sıcaklık nedeniyle yaşanan uyku sorunlarındaki önemli bir artış süreksiz olarak depresif his durumuna bile yol açabilir” dedi.

‘BİR DİZİ TEDBİR TESİRLERİ HAFİFLETEBİLİR’

Uzm. Dr. Çelik, neler yapılabileceğiyle ilgili şu bilgileri paylaştı:

– “Fiziksel ve ruhsal olarak beden istikrarımızı korumak için kesinlikle kâfi ölçüde su tüketmeliyiz. Çok sıcak havanın oluşturmanın terleme nedeniyle su ve mineral istikrarı epey kıymetlidir. Bu nedenle sıvı alımında su başta olmak üzere, şeker ve asitten uzak sıvı tüketmeli, alkol, güç içecekleri üzere sıvılardan uzak durmalıyız.

– Bedenimizi sıcaktan korumak hasebiyle ruh sıhhatimizi da korumak demek, o yüzden bedenimizi rahat ettirecek açık renkli, pamuklu, rahat ve serin tutacak kıyafetler tercih etmeliyiz.

– Çok sert ve ağır hareket ve antrenmandan kaçınmalı, ancak kolay, bedeni zorlamayan, yüzme, yürüyüş, yoga vb. idmanları ihmal etmemeliyiz.

– Günün en sıcak saatlerinde mecburi değilsek dışarıya çıkmamaya itina göstermeliyiz.

– Uyku ve beslenme nizamından mutlaka ödün vermemeliyiz. Kaliteli bir uyku için serin ve nemsiz bir ortam tercih etmeliyiz. Ayrıyeten aşırı ağır, yağlı, şekerli ve fast food yemeklerden uzak durmalı, kaliteli bir beslenme programına uymalıyız. Akşam saat 18’den sonra mümkünse yemek yememeliyiz. Yiyeceksek bile hafif ve sindirimi kolay besinler tercih etmeliyiz.

– Stres oluşturacak ortamlardan uzak durmalıyız.

– Aynı hava şartlarına tüm insanların da maruz kaldığını unutmamalı hem kendimizin hem de karşı tarafın ruh sıhhati açısından empati kurmayı ihmal etmemeliyiz.

– Günlük yaşamsal rutinlerimizi, cümbüş için yaptıklarımızı, hobilerimizi ve toplumsallaşmayı katiyen ihmal etmemeliyiz. Bunlardan uzak kalmak psikolojimizi daha da olumsuz etkileyecektir.

– Rahatlamak için ılık duş almalıyız.”