İstanbul’da ‘Sinek Avı’ seferberliği! ‘Gelmeyene ceza kesilecek’

Derleyen: Fazilet Şenol / Milliyet.com.tr – Avrupa ve Asya’nın kavuşma noktası İstanbul tam 64 yaz evvel tıpkı şimdiki üzere kavurucu sıcaklıklarla boğuşuyordu. Bir sabah gözünü açan ve yeni güne ‘Merhaba’ diyen İstanbullular hiç beklemedikleri bir tabloyla karşı karşıya kaldı. Kent bir anda karasineklerle doluşmuştu. Yüksek sıcaklıklar, susuzluk problemi ve çöplerin konteynerlerde atılmıyor olması kenti sineklerin basmasına neden olmuş, İstanbullular kendilerini adeta bir endişe sinemasının içinde bulmuştu. Dönemin yetkililerinin de çaresiz kaldığı bu duruma ilaçlama uğraşları da kâfi olamamıştı. O devirde ulaşımın hâlâ at otomobilleriyle yapılması da kentteki sinek varlığını güzelden uyguna artırmıştı. Bulunacak garip tahlil ise tarih sayfalarında kendine yer bulacaktı.

KİMSE NE UYUYABİLİYOR NE DE YEMEK YİYEBİLİYORDU

Şehirdeki karasinek krizinin gittikçe büyümesi basında da kendine geniş yer buluyordu. Birçok gazetede “Karasinekleri kovmak için yapılması gerekenler” başlıklı ve içerikli haberlere yer veriliyordu. İstanbullular, karasinekler yüzünden ne yemek yiyebiliyor ne uyuyabiliyor ne de rahatça sokaklarda yürüyebiliyordu.

Krizi bir fırsat olarak görenler ise sinek raketlerini karaborsaya düşürmüşlerdi. Vilayet Sıhhat Müdürü’nün yaptığı bir açıklama ise herkesi şaşkınlığa sürükleyecekti.

HİÇBİR UĞRAŞ KÂFİ OLMADI

Belediyenin 25 teknisyen ve 60 emekçiden oluşan grupları 56 ton haşere öldürücü ilaç kullanarak 589 bin yeri dezenfekte etmişti. Lakin bu gayretler da kâfi olmadı. Üstelik bir dişi sinek kırk günde ortalama tam 40 bin sinek yumurtlayabiliyordu.

İstanbul’u çevreleyen meseleden kurtulmak mümkün değil üzere duruyordu Gitgide berbatlaşan durum karşısında periyodun İstanbul Belediye Lideri, sorunu çözmek emeliyle çalışanlarıyla bir toplantı düzenledi. Vilayet Sıhhat Müdürü günde 40-50 sinek öldürdüğünü, birebirini halkın yapması gerektiğini söylüyordu.

HER HAFTA TIPKI GÜN BİREBİR SAATTE SİNEK AVLADILAR

Tüm bu gelişmelerden sonra periyodun Büyükşehir Belediye Lideri olan Kemal Aygün, “1.5 milyonluk nüfusa sahip İstanbul’da herkes 10 sinek öldürse 15 milyon sinekten kurtuluruz” diye düşündü ve halka bir davet yaptı.

Sağlık Müdürlüğü bir bildiri yayınlayarak, sinekle çabanın olumlu sonuç vermesi için vatandaşların da yardım etmesi gerektiğini halka duyurdu.

PAZARTESİ GÜNÜ SAAT 13.00’Ü GÖSTERDİĞİNDE SİNEK AVI BAŞLADI

Belediyeye nazaran halkın dayanağıyla İstanbul, karasineklerden kurtulacaktı. Gazete ve radyolardan aktarılan sinek avlama tertibine nazaran birinci olarak 17 Ağustos 1959 günü saat 13.00-14.00 ortası halk topluca sinek öldürmeye çağırılıyordu.

Üstelik sinek avı resmi dairelerde de yapılacaktı. Pazartesi günü saat 13.00’ü gösterdiğinde sinek avı başladı. Günlerdir herkesin lisanında espri konusu haline gelen ‘sinek avlama’ saati, gazetelerde kendine şöyle yer buldu:

“Dün saat 13’te sineklerle savaşın başlamasıyla birlikte kentte çok enteresan sahnelere tesadüf etmek kabil oldu. Elinde patlıcanla sineklere atak eden, şapkasıyla uyuyan arkadaşının alnındaki sineği öldürmeye çalışan, sinek raketleri ile muharebeye iştirak edenlere rastlandığı üzere bugünün harplerinde yasak edilen zehirli gazlardan istifade edenler de görülüyordu.”

10 MİLYON SİNEK AVLANDI ANCAK YETMEDİ

İstanbulluların 1 saat süren çalışmaları sonucunda yaklaşık 10 milyon sineğin avlandığı duyuruldu. Bu hesap her İstanbullunun en az 5 sineği avladığı varsayımına dayanıyordu. Valilik ve belediye bu mevzuya epeyce ehemmiyet verdiği için sinek avına katılmadığı tespit edilenlere ceza kesildi.

Düzenlenen birinci sinek avının sonunda 10 milyon sinek öldürülse de İstanbulluların gayretleri pek de kâfi olmadı. Sineklerin sayısında bariz bir azalma olmuş üzere durmuyordu. Bu sebeple her pazartesi tıpkı saatte bütün İstanbulluların tekrar toplanmasına ve tekrar sinek avına çıkmasına karar verilecekti.

HALK ORTASINDA CÜMBÜŞ KONUSU OLDU

Bütün İstanbul’un gündemi sinek avı olmuştu. Bir ortaya toplanan İstanbulluların konuştuğu tek husus karasineklerdi. Adeta kentte bir sinek avlama yarışı rüzgârı esiyordu.

Bunu bir cümbüş haline getiren İstanbulluların kimileri sinek başına 10 kuruş ödül koyuyordu. Kimisi de konutta 100’ü aşkın sinek öldürdüğünü lisana getiriyordu.

KENDİLERİNİ ‘SİNEK MÜTEAHHİDİ’ OLARAK TANITTILAR

Karasinekler, vakit içinde halk ortasında kendilerine ‘sinek müteahhidi’ diyenlerin çıkmasına bile sebep oldu. Hatta İstanbul’da bir vatandaş kentteki sinek problemini kökünden halledeceğini, günde en az 2 kilogram sinek öldüreceğini dahi sav etti.

Eğer yetkililer Salih Gülsün isimli vatandaşın teklifini kabul etseydi ‘sinek imha bürosu’ kurulacaktı. Bu teklif kabul edilmedi lakin İstanbullular bir mühlet daha sinek avlamayı sürdürdü.

Her hafta iştirakin giderek azaldığı sinek avında istenilen sonuca bir türlü ulaşılamadı. Bütün İstanbul toplansa da sineklerden kurtulmak mümkün değil üzere görünüyordu. Nihayetinde kışın gelmesiyle birlikte sinek popülasyonu tabiatıyla azaldı ve İstanbul sinek sorunundan kurtuldu.

Tüm kentin seferber olup gerçekleştirdiği sinek avı aktifliği ise bugüne kadar yaşanmış en garip olaylardan biri olarak tarihteki yerini aldı.