İsveç’in NATO üyeliğine vize
GÜLDENER SONUMUT – Uzun müddettir tartışılan ve bu emelle ağır diplomasi yürütülen Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğine onay vermesi konusunda Litvanya’nın başşehri Vilnius’ta uzlaşıya varıldı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ortasında görüş ayrılıklarının giderilmesi konusunda mutabakata ulaşıldığını açıkladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün 11-12 Temmuz’da düzenlenecek NATO Doruğu için Litvanya’nın başşehri Vilnius’a gitti. Erdoğan, NATO Genel Sekreteri Stoltenberg ve İsveç Başbakanı Kristersson ile bir ortaya geldi. Heyetler ortasında yapılan iki turlu görüşmelerin akabinde basın mesuplarının önüne çıkan Stoltenberg, İsveç’in terörle gayret kanunu ile terörizmin finansmanı konusunda yasal düzenlemeleri hayata geçirme konusunda hareketleneceğini bildirdi. Bununla birlikte İsveç ile Türkiye ortasında güvenlik çalışma kümesi oluşturulmasının kararlaştırıldığını kaydeden Stoltenberg, Stockholm’ün Türkiye’ye terörle gayret konusundaki takviyesinin de NATO üyeliği ile devam edeceğini vurguladı.
NATO nezdinde terörle uğraş koordinatörü atama kararı aldığını açıklayan Genel Sekreter, terörle gayret konusunun İttifak açısından son derece kıymetli olduğunu hatırlattı. Bu bağlamda, NATO’nun terörle uğraş koordinatörünün de müttefiklerin terörizme karşı yürütecekleri çalışmalara dayanak vereceğini, üye ülkeler ortasında eşgüdümü sağlayacağını da bildirdi.
AB taahhüdü verdi
İsveç’in Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik sürecine de kapsamlı dayanak verme taahhüdünde bulunduğunu vurgulayan Stoltenberg, Stockholm’ün, Türkiye’nin AB vize muafiyeti ve Gümrük Birliği çağdaşlaştırma çalışmalarına da teşvik edici nitelikte dayanak sunacağını açıkladı. Stoltenberg’in bu sözleri, görüşme sonrası yapılan üçlü ortak açıklamada da yer aldı. Görüşmelerin yapan ve sıcak bir ortamda geçtiğini hatırlatan Stoltenberg, geçtiğimiz yıl Madrid tepesinde imzalanan üçlü mutabakat muhtırasında yer alan unsurların hayata geçirilmesi konusunda daha ayrıntılı ve kapsamlı mutabakat sağlandığının altını çizdi.
NATO himayesinde Kristersson ile Erdoğan ortasında sağlanan mutabakatın “tarihi nitelikte” olduğunu söyleyen Stoltenberg, mutabakatın, yıllardan sonra birinci defa NATO nezdinde bir terörle çaba koordinatörü atanmasına da vesile olduğuna dikkat çekti. Bununla birlikte İsveç’in NATO üyelik sürecine istinaden Türkiye’nin, üyelik senedinin TBMM’deki onay sürecini imkanlar dahilinde başlatacağını da söz eden Stoltenberg, bu sürece hürmet gösterilmesi gerektiğinin altını çizdi. İsveç’in üyelik senedinin TBMM’de ne vakit onaylanacağı konusuna ait şimdi bir tarih veremediğini lisana getiren Stoltenberg, lakin kıymetli olanın, Türkiye’nin süreci başlatma iradesi olduğunu söyledi, iki başkan ortasında sağlanan mutabakattan duyduğu memnuniyeti lisana getirdi.
AB’ye iştirake destek
Üçlü doruğun akabinde NATO’dan yayınlanan mutabakat metninde şu tabirler yer aldı:
İsveç ve Türkiye hem 2022 Madrid NATO Zirvesi’nde kurulan Üçlü Daimi Ortak Düzenek hem de her yıl bakanlar seviyesinde toplanacak ve gerektiğinde çalışma kümeleri oluşturacak yeni bir ikili Güvenlik Mutabakatı çerçevesinde işbirliklerini sürdürme konusunda mutabık kalmışlardır. Bu Güvenlik Mutabakatının birinci toplantısında İsveç, 4. unsur de dâhil olmak üzere Üçlü Mutabakatın tüm ögelerinin tam olarak uygulanmasına yönelik olarak, terörizmin tüm biçim ve tezahürlerine karşı sürdürdüğü çabanın temeli olarak bir yol haritası sunacaktır. İsveç, YPG/PYD’ye ve Türkiye’de FETÖ olarak tanımlanan örgüte dayanak vermeyeceğini bir kere daha yineler.
Hem İsveç hem de Türkiye terörle gayrette işbirliğinin İsveç’in NATO üyeliğinden sonra da devam edecek uzun vadeli bir efor olduğu konusunda mutabık kalmışlardır. Stoltenberg ayrıyeten NATO’nun terörizmin tüm form ve tezahürlerini kategorik olarak kınadığını bir defa daha teyit etti. NATO, Genel Sekreter’in NATO’da birinci kere Terörle Uğraş Özel Koordinatörlüğü’nü kurması da dahil olmak üzere, bu alandaki çalışmalarını değerli ölçüde hızlandıracaktır. Müttefikler ortasında savunma ticareti ve yatırımına yönelik hiçbir kısıtlama, mahzur yahut yaptırım olmaması gerektiği prensibine bağlıyız. Bu tıp mahzurların ortadan kaldırılması için çalışacağız.
İsveç ve Türkiye ayrıyeten Türkiye-İsveç Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi aracılığıyla ekonomik işbirliğini artırma konusunda da mutabık kalmışlardır.
İsveç, AB-Türkiye Gümrük Birliği’nin modernizasyonu ve vize serbestisi de dâhil olmak üzere Türkiye’nin AB’ye iştirak sürecini yine canlandırma eforlarını etkin olarak destekleyecektir. Bu temelde ve Avrupa-Atlantik bölgesinin caydırıcılığı ve savunmasına ait zorunluluklar göz önüne alındığında, Türkiye, İsveç’in İştirak Protokolünü TBMM’ye iletecek ve onaylanmasını sağlamak üzere Meclis ile yakın işbirliği içinde çalışacaktır.
Biden: Memnuniyetle karşılıyorum
ABD Lideri Joe Biden, Stoltenberg’in basın toplantısının akabinde “Memnuniyetle karşılıyorum. Avrupa-Atlantik bölgesinde savunma ve caydırıcılığı geliştirmek için Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türkiye ile birlikte çalışmaya hazırım” açıklamasında bulundu. Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, İsveç’in NATO üyeliği ile F-16 satışının iki başka bahis olduğunu belirterek, “F-16’ların satışı konusunda bir müddettir Türkiye’yi desteklediğimizi kamuya açıkladığımız üzere, özel görüşmelerde onlara da söylüyoruz” dedi.
‘İsveç için hoş bir gün’
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson da mutabakata ait birinci değerlendirmesinde, “İsveç için hoş bir gün. Türkiye ve Finlandiya ile olan üçlü mutabakatın tüm kısımlarını yerine getirmeye devam etme kelamı veriyoruz. Organize kabahatler ve terörle gayrette ortak eforlar için Türkiye ile iş birliği formatı olan, yeni bir ikili güvenlik diyaloğu kuracağız” dedi.l İRFAN KURTULMUŞ
‘Önce Türkiye’nin AB’de önünü açın’
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Litvanya’nın başşehri Vilnius’a hareketinden evvel Atatürk Havalimanı’nda açıklamalarda bulundu. Dorukta değerli kararlara imza atılacağını belirten Erdoğan, şunları kaydetti:
YAPTIRIM DAVETİ: Birtakım müttefiklerimizin haksız yere ülkemize uyguladıkları kısıtlama ve engellemeler bizi sonlandırıyor. Dorukta Türkiye’ye yönelik yaptırım ve kısıtlama uygulayan müttefiklere bu yanlıştan hızla dönmeleri davetimizi tekrarlayacağım.
MİLLETİMİN BEKLENTİSİ: Şu anda NATO üyesi ülkelerin çabucak hemen tamamı Avrupa Birliği üyesidir. Türkiye’yi Avrupa Birliği kapısında 50 yılı aşkın vakittir bekleten bu ülkelere buradan sesleniyorum. Tıpkı vakitte Vilnius’ta da sesleneceğim. Evvel gelin Türkiye’nin Avrupa Birliği’nde önünü açın, ondan sonra biz de Finlandiya ile ilgili nasıl onun önünü açtıysak, İsveç’in de önünü açalım. Bu hususta dün akşam Sayın Biden’a da bu tabirleri kullandım. Ve Vilnius’ta bu açıklamayı yapmak durumundayım. Milletimin bizden beklentisi var.
Temennim F-16’da badireyi aşmak: Biden ‘Ben elimden gelen bütün imkânı seferber ediyorum’ diyor. Biz de kendisine dedik ki F-16 konusunda biz sizlerle NATO müttefiki olan iki ülke olan burada atacağımız adımlarla tüm NATO düşmanlarına karşı kendimizi güçlü kılacağız. Bizim size yapmış olduğumuz ödemeler var. F-35’te yaptığımız ödeme 1 milyar 450 milyon dolar. Daha bu ödemenin karşılığını alamadık. Kendisiyle bunları görüşeceğiz. Bu görüşmeyle birlikte de temenni ederim ki bu badireyi aşarız.