Mert Aydın yazdı: Ovett ile Seb Coe! Zıtların rekabeti

Zıtların rekabeti her alanda insanoğlunu çekmiştir. İyi-kötü, şişman-zayıf, güzel-çirkin derken çabucak kendimizi bu tip rekabetlerin bir noktasına konuşlandırırız.

Yıllar yıllar evvel daha top oynayıp acıktığımız devirlerde klas olduğu her halinden belirli güzel bir adamla saçları erken dökülmeye başlamış, pek de sempatik olmayan bir adamın rekabetinde kolaylıkla saf tutmuştum. 9-10 yaşlarında kardeşimle yaptığımız o koşu yarışları öncesinde ikimiz de kendimize isim olarak güzel, klas adamı seçmek isterdik. Parayla kura atışı yapılır kazanan istediği ismi seçerdi.

2005 yılında Helsinki’de Dünya Atletizm Şampiyonası sırasında Basın Merkezi’nde yüzü hiç de yabancı gelmeyen kel ve göbekli bir adama denk geldim. Önündeki akreditasyon kartında okuduğum isim beni afallattı. Hani o yıllarca rekabette düşman olarak gördüğüm adam var ya ta kendisiydi. Bu keşfimi çabucak merhum Cüneyt Abi (Koryürek) ile paylaştım. Bana bakıp güldü ve dedi ki, “Asıl âlâ bir insan olan budur. Başkası üstten bakar insana”. İşte tam bir şok! 25 yıl yanlış adamı mı kendime kahraman bellemiştim? Ve sonra başladım durumu araştırmaya.

Efendim, benim için yıllarca ‘kötü adam’ olan kişinin ismi Steve Ovett’ti. İngiltere’nin tatil beldesi olarak bilinen Brighton’lı alt gelir kümesinden bir ailenin üyesiydi. Makus talih, okulda da onu bulmuştu. Steve, o vakitler şimdiki üzere anlayışla karşılanmayan bir kederden mustaripti: Disleksi. Genç adamın futbol denemeleri de kadro oyununa inancının azlığı nedeniyle sonuçsuz kaldı.

Ovett’in doğumundan 10 ay sonra Londra’da bir mühendisin oğlu olarak dünyaya geldi Sebastian Coe. Anne tarafından Hint kökeni de vardı. Yeterli okullarda okurken atletizme başladı. Onu ilerleyen yıllarda Lord unvanına ulaştıracak tahminen hepimizin gözlerini boyayacak o sürecin başlangıcıydı bu. Onun hayatındaki zayıf nokta babasıydı. Atletizmle yakından uzaktan ilgisi olmayan Peter Coe, Seb’in antrenörlerini yetersiz bulmaya başlamış ve bir anda Serena ile Venus’un babası Richard stayla olayın içine girmişti. Baba-oğulun tansiyonlu bağı, atletizm topluluğunda daima konuşuldu.

Piyasada birinci tanınan Ovett oldu. Agresif koşusu, yarış sonlarından az gülen, sevimsiz adam imajları daima aleyhine işledi. 70’lerin ikinci yarısına girilirken 800 metre ve 1500 metrede iki atletin dünyayı sarsacağı varsayım ediliyordu. Ovett ve Belçikalı Ivo Van Damme. Van Damme 1977’de bir trafik kazasına kurban gittiğinde İngiliz için hayat farklı bir istikamete gerçek gidiyordu.

Van Damme’ın öldüğü günlerde bir öteki İngiliz atletin orta aralık performansı konuşulur hale gelmişti. Seb Coe da İngilizlerin pek sevdiği 1 milden yola çıkarak 800 ve 1500’de düzgün dereceler yapıyordu. Kısa müddet içinde o denli bir duruma gelindi ki 1980 Moskova Olimpiyat Oyunları, ikili için bir çarpışma noktası oldu.

Ovett, içine kapanık bir karakter. Güç çocukluğu, disleksi sorunu hepsi bir paket olmuş onun karşısına çıkmıştı. Coe ise tam aykırısı cazdan, tiyatrodan konuşabilen burjuva sınıfının güzel bir temsilcisiydi. Yarışlardan sonra gülerek hayranlarının uzattığı fotoğrafları imzalardı. Bu nedenle dünya üzerinde Ovett değil Coe’ydu kendisine daha çok taraftar toplayabilen.

Margaret Thatcher’ın Olimpiyat boykot tavsiyesine karşın Britanyalı sportmenler Moskova yolunu tuttu. 800 metrede favori Coe’ydu. Kazanan Ovett oldu. Akabinde kuru bir tebrik geldi. 1500 metrede favori Ovett’ti. Kazanan ve hatta rakibini bronza iten o estetik koşusuyla Coe’ydu.

Ovett için Moskova sonun başlangıcı oldu. O inişe geçerken Coe daima su yüzünde kaldı. Sakatlıklar ikisini de zorladı. Coe 1984 Los Angeles Olimpiyatları’nda 1500 metrede yeniden altın kazandı. Lakin onu ülkede asıl kahraman yapan bunlar değil 2012 olimpiyat oyunlarını Londra’ya kazandırmak oldu.

Yakından tanıyanlar için Coe, Lord unvanını sonuna kadar taşıyan, vakit zaman rol yapan bir adam. Memleketler arası Atletizm Federasyonları Birliği’nin lideri olarak daha fazla göz önünde. Ovett ise Avustralya’da yaşıyor ve televizyon yorumculuğu yapıyor. Yakın arkadaşlarının çok sevdiği bir adam olarak anılıyor. Oğlunun da bisiklet sporunda kendine bir yer edindiğini tabir etmek lazım.

Çocukken Coe’yu tutardım. Çocukluğunu, yaşadıklarını öğrendikten sonra Ovett’e sempati duymaya başladım. Benim hislerim bir yana bu iki atletin 70’lerin ikinci yarısı ve 80’lerin birinci yarısında atletizme damga vurduklarını rahatlıkla söyleyebiliriz. Yani kimin yeterli olduğu, olmadığı galiba bizim için geyikten öteye gitmeyecek.

Mucize Mil’in efsane cerrahı

Sir Roger Bannister yalnızca büyük bir atlet olarak değil değerli bir beyin cerrahı olarak da efsaneleşti. Onun hayali 1 mili 4 dakikanın altında koşabilen birinci adam olmaktı ve ağır tıp eğitimine karşın bunu başardı.

Hiçbir Olimpiyat madalyası olmayan bir atlet efsane olabilir mi? Olabilir. Bunun en hoş örneği Sir Roger Bannister. 3 Mart 2018 günü Oxford’da 89 yaşında yaşama veda etti Hekim Bannister. Yalnızca büyük bir atlet olarak değil değerli bir beyin cerrahı olarak da.

Peki neydi Bannister’ı bu kadar kıymetli kılan? Bir sefer Commonwealth bir defa de Avrupa Şampiyonu olan bu atlet ne başarmıştı da dünya atletizmi yas tutuyordu? Anglo Sakson dünyasının en büyük takıntılarından 1 mildi onun sırrı. 1 mili 4 dakikanın altında koşabilen birinci adamdı Bannister.

Oxford’da tıp eğitimine başladığı günlerde atletizme merak saldı Bannister. Hem bu işin acemisiydi hem de ağır tıp eğitiminden vakit buldukça günde yarım saat idman yapabiliyordu. 18 yaşında 1 mili 4:24.6’da koştuğunda kaşlar havaya kalktı. Bu çocukta farklı bir şeyler vardı. O denli ki 1 yıl sonra hem de Londra’da düzenlenen Olimpiyat Oyunları için aday takıma bile girmişti. Fakat hazır olmadığı biliyordu. Başta Emil Zatopek olmak üzere ustaları tribünden izleyip not tuttu.

1952 Olimpiyat Oyunları’nda Lüksemburglu Josy Barthel’in kazandığı 1500 metre finalinde 4’üncü olarak madalyayı kaçırdı. Lakin onun başında öteki tilkiler dolaşıyordu. 1 mili 4 dakikanın altında koşabilen birinci adam olmak. Avustralyalı John Landy ve Birleşik Amerikalı Wes Santee’nin de başında birebir şeyler vardı. 3 genç adam, tarihi yazabilmek için uğraş sarf ediyordu.

6 Mayıs 1954. Oxford’da Iffley Road Track’te 3 bin atletizm meraklısı toplanmıştı. Aslında olağandışı bir durum yoktu ortada. Britanya Atletizm Federasyonu Karması ile Oxford Üniversitesi ortasında yarışlar koşulacaktı. Artık koştuğu her yarışta 1 milde 4 dakikanın altına inmek isteyen Bannister için de olağan bir gündü. Hatta sabah tekrar hastaneye, vazife başına gitmişti. Saatte 40 kilometreye kadar varan rüzgar nedeniyle az daha yarışmaktan vazgeçiyordu. Rahatça kazanacağı fakat derece yapamayacağı bir yarış istemiyordu. Enerjiyi rekor için saklıyordu.

Ne var ki gün içinde rüzgar durdu. Daha evvelki rekor denemelerinde ona sürat veren Chris Chataway ve Chris Brasher, vazifelerinin başındaydı. Ateş Otomobilleri sinemasının kahramanlarından Harold Abrahams ise radyoda yarışın yorumcusuydu.

Brasher birinci tipi 58 saniyede, yarım mili 1:58’de geçti. Chataway misyonu devraldı son çeşide 3:01’de girdi. Çabucak ardındaki Bannister yarışın bitmesine yaklaşık 250 metre kala atağına başladı. Finişi geçtiğinde derecesi 3:59.4 olarak gösteriliyordu. Olmuştu. Bannister’ın düşü gerçek olmuştu.

İngiliz atlet, bununla kalmadı. Tıpkı yıl Kanada’nın Vancouver kentinde düzenlenen Commonwealth Oyunları’nda Mucize Mil ismi verilen yarışa katıldı. Bu sefer karşısında ezeli rakibi Avustralyalı John Landy vardı. 10 metre geriden gelerek son virajda rakibini geçen Bannister, bu kere 3:58.8 ile altını alıyordu. Landy de 3:59.6 koşmuştu. Artık 4 dakika baskısı atletlerin başından çıkmıştı.

Roger Bannister, sporda hiçbir şeyin imkansız olmadığını kanıtlamıştı. Hem de en az atletizm kadar sevdiği mesleğini yaparken. Onun neden efsane olduğunu anlatmaya çalışırken bunu söylemeliyiz.