Tarihi caminin istikrar sütunu sanılan kesimi dekoratif maksatlı yapılmış

Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı Mengücek Beyliği periyodunda 1229 yılında Süleyman Şah oğlu Ahmet Şah ile eşi Melike Turan Melek tarafından yaptırılan ve mimarisiyle ilgi çeken Divriği Ulu Mescidi ve Darüşşifası’nın kapılarında dönemin ustaları tarafından yapılan, kendi etrafında dönme özelliği bulunan 3 sütun yer alıyor. Caminin dokumacılık kapısındaki 2 sütunla darüşşifa kapısı olarak da nitelendirilen taç kapıdaki sütun, 1939 Büyük Erzincan Zelzelesi sonrasında dönme özelliğini kaybetti. Yıllardır sarsıntıya yönelik istikrar sütunu olarak bilinen caminin taç kapısındaki pencere önündeki sütunun, aslında dekoratif hedefli olduğu belirtildi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Mimarlık, Hoş Sanatlar Ve Tasarım Fakültesi, Mimarlık Kısmı, Bina Bilgisi Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Uğur Tuztaşı, devrin ustaları tarafından caminin kapılarına, birbirine benzeri 3 sütun yerleştirildiğini, lakin batı kapısındaki, istikrar için yapılan 2 sütunla darüşşifa taç kapısındaki tek sütunun fonksiyonlarının farklı olduğunu söyledi.

‘DEKORATİF AMAÇLI’

Sütunlarla ilgili bilgi veren Doç. Dr. Uğur Tuztaşı, “Divriği Ulu Cami bir külliye üzere hem cami kısmı, hem de dar şifa kısmı var. Artık bu istikrar sütunlarından, bizim kaynaklardan yorumladığımıza nazaran iki tanesi cami kapısında, yani bu batı kapısı dediğimiz, bir tanesi de Darüşşifa taç kapısındadır. Darüşşifa kapısında olan sütun farklıdır. Batı kapısında olan sütunların emsal örnekleri, Anadolu’da türlü yerlerinde görüyoruz. Divriği’deki bu caminin batı cephesinin, bilhassa Divriği’de yaşanan sarsıntılarda çok ziyan gördüğünü biliyoruz. Bu istikrar sütununun üç adedinin de batı cephede olması enteresandır. Lakin Darüşşifa kapısında bulunan sütun biraz farklıdır. Etrafındaki yıldız motiflerini tutan bir misyonu var. Hasılı orada dekoratif gayeli yapılmış. Sekizgen bir motifle yapılıyor. Bu sütunun güneş saati niteliğinde olduğu da söylenmektedir” dedi.

‘TEKİL BİR UYGULAMA’

Sütunların 1939 Büyük Erzincan Sarsıntısı sonrasında dönme özelliğini kaybettiklerini belirten Doç. Dr. Tuztaşı, “Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’ndaki bu sütun şu anda aslında kilitlenmiş durumdadır. Zira sarsıntıdan sonra tahrip olduğu söyleniyor. Tahminen daha evvel de bu fonksiyonunu yitirmiş olabilir lakin bu fazla rastlanılan bir örnek değil. Bu yüzden tekil bir uygulamadır. Hasebiyle yapıtın batı kapısındaki sütunlar istikrar sütunları referansı veriyor lakin başkası daha çok dekoratif çok gayelidir. Bunların sarsıntıdan fazla yapının statik bozulmalarını önceleyen, onlarla ilgili bilgi veren sütunlar olduğunu biliyoruz” diye konuştu.