Saç boyaları mevt saçıyor
EREN KOCA Haber Merkezi – İzmir’in Buca ilçesinde 6 Ağustos günü Ege Üniversitesi öğrencisi Deniz Demirbayraklı (20) meskende saçını boyadığı esnada kötüleşti. İhbar üzerine gelen sıhhat gruplarınca ambulansla hastaneye kaldırılan Demirbayraklı kurtarılamadı. Yapılan incelemenin akabinde genç kızın cenazesi İzmir İsimli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı. Birinci incelemede genç kızın saç boyasına alerjisi olduğu öne sürülürken, kesin vefat sebebi otopsinin sonucunda belirlenecek.
‘Ölümcül olabiliyor’
Yaşanan olayın akabinde saç boyasındaki yaşanabilecek tehlikeleri uzmanlara sorduk.
Milliyet’e konuşan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Dermatoloji Anabilim Dalı’nda misyonlu Prof. Dr. Zekayi Kutlubay, “Boya unsurları beşerler için kıymetli ölçüde alerjen içerebilir. Birçok beşerde sorun oluşturmuyor olsa bile birtakım beşerler üzerinde lokal cilt tepkilerinden (kaşınma ve kızarma) mevte kadar yol açabilen bir alerjik tepkilerin oluşmasına sebebiyet verebilir” dedi.
‘Merdiven altı’ uyarısı
Alerjisi olan şahısların kesinlikle bir dermatoloji uzmanıyla görüşmesi gerektiğini belirten Kutlubay, “Güvenilir markaların tercih edilmesi bu hususta daha az risk içerir. Birtakım yan sanayi ve merdiven altı üretimlerde günlük hayatta kullanılamayacak yan unsurların içeriğe katıldığını biliyoruz. Fakat marketten ya da kuaförden alınan boyalarda da alerjik tepki gösterme ihtimali vardır. Boya alırken içinde hangi unsurlar olduğuna bakmalıyız. İçinde P-Fenilendiamin (PPD) unsuru bulunan boyalardan uzak durmalıyız. Bu husus mevte yol açabiliyor” diye konuştu.
‘Şiddetli reaksiyon’
Dermatoloji Derneği Lideri Ertan Yılmaz ise şunları söyledi: “İzmir’de yaşanan olayda ‘Anafilaksi’ tarifi yapılıyor. Yani bir ilaç bir husus uygulamaları sonrasında gelişen şiddetli tepki, erken tepkidir. Bu Anafilaktik tepki rastgele bir durumda ortaya çıkabilir yani evvelden bilmek mümkün değildir. Tıpkı 36 bin bireyde bir görülen penisilin alerjisinde olduğu üzere. Bunun evvelce belirlenen bir testi yoktur. Saç uzunluklarında birçok kimyasal vardır. Potansiyel olarak bu tepki gelişebilir. Lakin bu saç boyalarının Anafilaksi gerçekleştireceğiyle ilgili bir tabir kullanmak çok gerçek olmaz. Tek başına boyamayla olacak bir durum değil. Anafilaksi şahsa mahsus özel bir durumdur.”
Saç boyasında nelere dikkat etmeliyiz?
1- Saçlar boyanmadan evvel pak olmalıdır.
2- Saçlar 2-3 aydan daha sık boyanmamalıdır.
3- İçerisinde ne olduğu bilinmeyen boyalar kullanılmamalıdır.
4- İçerisinde size alerjen olan bir husus varsa muhakkak kullanılmamalıdır.
5- Emin değilseniz, ön kol bölgenize bir ölçü boya sürüp, 24 saat bekleyin.
Herhangi bir kızarıklık kaşıntı vs. gelişirse, kullanmayın.
6- Alerjeni tespit edemiyorsanız, bir dermatoloğa gidin. Gerekli testleri yaptırın.
7- Bunlara karşın, alerjik tepki gelişirse bir dermatoloğa görünün.
P-Fenilendiamin nedir?
P-Fenilendiamin (PPD), kimyasal bir bileşiktir ve çok büyük bir alerjen husustur. Primer olarak bilinen bu kimyasal koyu renk verme özelliği nedeniyle kalıcı ve yarı kalıcı saç boyalarında kullanılır.
Anafilaksi, çeşitli zehir, besin unsuru ya da ilaçların kullanımı sonrasında meydana gelen ağır bir alerjik tepki tablosudur.
‘Birçoğu yüksek alerjen’
Kimyager Nihal Şahin İpekoğlu da saç boyarandaki kimyasallarla ilgili şu bilgileri verdi: “Saç kutikül, saça rastgele bir şeyin nüfuzu engelleyecek bir yapıdadır. Boyalar yahut açıcılar kutikül katmanına nüfuz etmeli, kortekse ulaşmalı. Bu eserlerde birçok boya tipi kullanılır. Bunlardan kimileri m-PHENYLENEDIAMINE, m-AMINOPHENOL, RESORCINOL, PHENOL / NAPHTHOL. Saç boyaları Parafenilen-diamin ve birçok kimyasal içerir bu da rabdomiyoliz, laringeal ödem, önemli metabolik asidoz ve akut böbrek yetmezliğine neden olabilir. Bu boyaların birçoğu da yüksek alerjendir ve mevtle sonuçlanabilecek akut alerjik reaksiyonalara sebep olabilir. Saç boyalarında 181 yasaklı hammadde var. Avrupa Bilim Heyeti bu saç eserlerini kanserojen ve mutajen olmalarından ötürü yasakladı.”
‘İyi Üretim Uygulamaları’ kılavuzuna uygun olmalı
Kimya Mühendisleri Odası Ege Bölge Şubesi İdare Konseyi Lideri Mehlika Koç ise şunları söyledi:
“Saç boyalarında; Amonyak, P-Fenilendiamin (P-Phenylenediamine) PPD, RESORCINOL, persulfatlar üzere hammaddeler kullanılır. Saç boyalarında kullanılan tüm bileşenlerin, eser piyasa verilmeden evvel bilhassa boyar unsurların, Sıhhat Bakanlığı’nın Türkiye İlaç ve Tıbbi Aygıt Kurumu tarafından yayınlanan Kozmetik Yönetmeliğinin eklerinden araştırılarak, yasaklı ve/veya kullanımı kısıtlı olup olmadığı denetim edilmelidir. Yasaklı bileşenler mutlaka kullanılmamalıdır. Ayrıyeten, tüm kozmetik eserlerin ‘İyi Üretim Uygulamaları’ kılavuzuna uygun olan işletmelerde, uygun şartlarda ve sorumlu teknik işçi nezaretinde üretilmesi gerekmektedir.”